اما آیا این باید و نبایدهای پیش از ازدواج در ذهن مصاحبه شوندگان ما نسبت به دو جنس به یک میزان بود؟

هرچند که همان طور که گفته شد همچنان که غالبا نگاه مثبتی نسبت به خویشتنداری و عدم کسب تجربه جنسی در مورد دختران وجود داشت، متقابلا از پسران هم انتظار می رفت خارج از چارچوب ازدواج رابطه ی جنسی ای را تجربه نکرده باشند. اما نگاه مصاحبه شوندگان به دختران و پسرانی که با میل خود وارد رابطه ی جنسی می شوند متفاوت بود.

فائزه می گوید که دختران زیادی را می شناسد که پس از برقراری رابطه ی جنسی، شریک جنسیشان از ازدواج با آنها امتناع کرده است و اضافه می کند: "این دخترها به خاطر علاقه ای که به اون پسر داشته ان تن به این رابطه که به خواست پسر بوده داده بودن، اما پسرها که دوست داشتن حالیشون نمی شه" مرضیه دلیل این اتفاق را این می داند که "اون پسر خودش رو می شناسه، اون دختری هم که باهاش رابطه برقرار کرده رو هم می شناسه، می دونه که اون دختر فقط اهل رابطه برقرار کردنه، نه دختری که اهل زندگی باشه"

اینکه چرا در ذهن مرضیه پسری که وارد چنین رابطه ای می شود "اهل زندگی" هست اما دختری که همان کنش را انجام می دهد دختریست که فقط رابطه ی جنسی برای او مهم است و اهل زندگی کردن نیست، مشخص نیست. خود او در انتهای بحثمان به نابرابری ناعادلانه نگاه جنسیتی اشاره می کند و می گوید "توی یک رابطه هر دو نفر مقصرن ولی همیشه پسره جوونی کرده و تقصیری نداره، اما دختره خیلی کار زشت و وحشتناکی انجام داده!" این تناقض شاید در ذهن خیلی از دختران نسل مرضیه وجود دارد که از یک طرف این نگاه را ناعادلانه می دانند اما از طرف دیگر خود ناآگاهانه صاحب همین نگاهند و نسبت به همجنسان خود قضاوت عادلانه ای ندارند.

مژگان هم معتقد است پسران وقتی که پیشنهاد رابطه ی جنسی می دهند دو هدف را دنبال می کنند یکی اینکه خودشان را ارضا کنند و دیگر اینکه طرف مقابل را امتحان کنند. وقتی که دختر چنین درخواستی را می پذیرد نشان می دهد که دختر سست مایه ایست که به خاطر احساساتش حاضر شده همه ی وجود خودش را به پسر تسلیم کند. در این نگاه هم دختری که وارد رابطه ی جنسی می شود، انسان پست و سست مایه ایست که از روی احساساتش "همه ی وجود" خود را تسلیم پسر کرده، اما کار پسر گویا چندان هم کار زشت و نادرستی نیست. او همه ی وجود خود را با رابطه ی جنسی تسلیم کسی نمی کند و اگر خطایی هم از او سر زده باشد این است که خواسته نیاز طبیعی خود را خارج از چارچوب ازدواج ارضا کند.

فاطمه که در آغاز بحث تجربه نداشتن هر دو طرف را "خیلی خوب" عنوان کرده بود، معتقد است که در جمع دوستانه ی آنها چون اعتقادات مذهبی ارجح است و از خانواده های متدینی هستند نگاه منفی ای نسبت به تجربی جنسی خارج از ازدواج وجود دارد. او می گوید "در جمع های دیگه و بین افراد دیگه خیلی راحت تر به تجربه ی جنسی نگاه می کنن و انقدر براشون زشت و قبیح نیست که دختر یا پسر وارد رابطه ی جنسی بشن".

البته در بین 12 نفری که با آنها مصاحبه کردیم شاید فقط مهدیه، حسین و شاید کاوه از این جمع های دیگری بودند که کمی رابطه ی جنسی را آسانتر از دیگران می گرفتند. اما واقعیت این است که 9 نفر دیگر هم رابطه ی جنسی را بیشتر برای دختر "سخت می گرفتند" نه برای پسر. و نگاهها نسبت به دخترانی که به میل خود وارد رابطه های جنسی می شوند، سرزنش آمیز و همراه با نفرت بود، در حالی که پسران به شکلی کاملا طبیعی و عادی (و خالی از هر سرزنش و نگاه منفی ای) به قول الهام سیری ناپذیر، از نگاه اکرم غریزی و همیشه بی بند و بار و از نگاه دیگران هم به شکلی عادی نیازمند برقراری رابطه جنسی اند. و این نیاز آنها هم نه نیازی پست و نادرست، که نیازی طبیعیست؛ هر چند که بهتر است این نیاز را در چارچوب ازدواج رفع کنند.

ذات گرایی - و علل همه ی پدیده های اجتماعی را طبیعت و فطرت انسانها دانستن، عین گرایی، بی اعتمادی به دیگر انسانها، به آسانی حذف کردن یا قربانی کردن دیگر انسانهایی که گناهشان تنها شبیه ما نبودن است، و هزار و یک ویژگی دیگر که در رفتار و گفتار اعضای جامعه ی ما به آسانی دیده می شود، ویژگی های جوامع سنتی هستند که جامعه ی در حال گذار ما سالهاست که آنها را با خود دارد و غفلت و بی توجهی ما، تداوم یافتن آنها را تضمین می کند.

خویشتنداری و سعی در عدم کسب تجارب متعدد و بی بند و بار جنسی، هر چند امری مطلوب است اما هنگامی که با تبعیض ها و نابرابری هایی بین دو جنس، این امر اخلاقی به شکلی ناعادلانه به امری جسمانی بدل می شود که روابط انسانی و شخصیت و حقوق فردی شخص را به حاشیه می راند، و بدتر از آن اینکه جسم شخص را تنها بر مبنای جنسیت او به اسارت جنس دیگر در می آورد، نه تنها ظلمی ناعادلانه را به بخشی از اعضای جامعه تحمیل می کند، حتی اخلاقیات را زیر سوال برده و تدریجا ارزش خویشتنداری در یک جنس را به ضد ارزش بدل می کند. جدا از نگاه نابرابری که به خویشتنداری جنسی در مورد دو جنس در جامعه ی ما وجود دارد و جدا از محوریتی که در نقش جنسی برای جنس زن بسیار گسترده در نظر گرفته می شود و تمامی هویت انسانی او را ناعادلانه تحت شعاع قرار می دهد (که تخطی یا سو استفاده از این نقش، گاه او را لایق مرگ می کند)، آیا بکارت مسئله ای محوری در امر ازدواج است؟

(بهار 1388)

بکارت - بخش اول
بکارت - بخش دوم

چند نفر از شما متن اول را برای اولین بار می خواندید و پیش از این، این روایت را از هیچکس نشنیده بودید و در هیچ جا نخوانده بودید؟ و چند نفر متن دوم را؟ روایت اول^* بارها و بارها در انواع و اقسام کتب و مقالات و نوشته ها، به منظورهای مختلف از جمله آموزش آداب همسرداری و ... استفاده شده است و کمتر کسیست که در محافل مذهبی و متنهای دینی به این حدیث برنخورده باشد. اما روایت دوم را تا به حال چند بار شنیده بودیم؟ و حالا که شنیده ایم، تا چه میزان آن را باور می کنیم؟

در مورد هر دو روایت دو احتمال وجود دارد: اینکه صحت داشته باشند و اینکه تحریف شده باشند و صحت نداشته باشند. تشخیص صحت آن هم به عهده ی علم حدیث است، و بنده قطعا هیچ ادعایی راجع به این علم نداشته و هدفم هم این نیست که بگویم کدام حدیث صحت دارد، (ضمن اینکه معتقدم این دو حدیث تناقضی با یکدیگر ندارند که تایید یکی منجر به رد دیگری شود).

اگر احتمال صحت یا نادرستی هر دو را 50/50 فرض کنیم، چه چیزی پذیرفتن یکی از این دو حدیث را برای ما آسانتر می کند؟ و آن چه چیزیست که احتمالا متن دوم را برای ما نه تنها قابل پذیرش نمی کند که حتی شاید باعث لبخند زدنمان می شود و کمی متن را مضحک هم به نظر می رساند!

متن دوم^** را مولانا جلال الدین محمد بلخی، از شعرا و عارفین بزرگ، در کتاب فیه مافیه خود نقل می کند. واقعیت این است که مولانا در قونیه، با مسیحیان که با پدیده غیرت در فرهنگ ایرانی بیگانه اند، معاشرت داشته است و به قول بزرگی همین امر است که باعث شده ما امروز از همسر و دختر و زنان نزدیک مولانا اطلاعاتی در دست داشته باشیم در حالی که کسی نمی داند همسر حافظ چه کسی بوده و آیا سعدی همسری داشته است یا خیر؛ و فرهنگ ایرانی که پرده نشینی و در اندرونی نگه داشتن زنان را امری پسندیده می دانسته بر کسانی مانند حافظ و سعدی تاثیری اینچنین گذاشته، در حالی که فرهنگ مسیحیان تاثیر خود را بر مولانا به شکل دیگری نشان می دهد. قطعا مولانا هنگام نگاشتن این متن لبخند به لب نداشته و مانند ما چیز عجیب و نادرستی در این روایت نمی دیده که آن را نقل کرده و از آن بهره گرفته تا سخنی در باب "ترک غیرت" بنویسد.

این که مولانا این روایت را از کجا آورده اهمیت چندانی ندارد، حتی اینکه این روایت تا چه میزان صحت دارد هم هیچ اهیمتی ندارد (همانقدر که میزان صحت و سقم روایت اول هم در اینجا اهمیتی نداشت)؛ آنچه نباید از کنارش به سادگی گذشت میزان پذیرشیست که ما با پیش زمینه ی فرهنگی خود نسبت به روایت اول داریم، که همین سهولت در پذیرش هم باعث تکرار و استمرار آن و سینه به سینه نقل کردن و بهره گرفتن از چنین روایتی شده؛ و این در حالیست که همان پیش زمینه ی فرهنگی ما پذیرفتن روایت دوم را برایمان سخت و یا حتی ناممکن می کند، به شکلی که بی دلیل و پیش از مراجعه به علم حدیث هم، ترجیح می دهیم این طور فکر کنیم که روایت دوم تحریف شده و نادرست است، و اگر بخواهیم به دنبال اثبات یکی از این دو در منابع و متون دینی برآییم، روایتی که نیاز به اثبات دارد قطعا دومین روایت است!

تا به حال به تاثیر وحشتناک فرهنگ، بر تحلیل شنیده ها و خوانده هایمان فکر کرده ایم؟

** _{شاید اشاره به این نکته ضروری باشد که آنچه از متن دوم بر می آید صرفا پذیرش خطاکاری زنان است، و با اینکه این روایت مجوزی برای خطاکاری زنان به دست نمی دهد، صرفا به این نکته اشاره دارد که خطاکاری و خیانت زنان هم همانطور که در فرهنگ ما برای مردان پذیرفته شده است و از زنان انتظار می رود که با ظن و گمان بد و با تجسس های بی مورد و غیر ضروری به آن دامن نزنند و بی مورد در پی اثباتش نباشند، برای زنان هم پذیرفته شده است و چیزی نیست که با طبیعت و ذات زن در تضاد باشد.
منبع متن: مولانا جلال الدین محمد بلخی، "مقالات مولانا" (فیه ما فیه)، ویرایش جعفر مدرس صادقی، ص 29، نشر مرکز}

دو چشمِ پر خمارت را كه دارد
نگاهِ پر شرارت را كه دارد
مي روم كوه به كوه، صحرا به صحرا
بپرسم اختيارت را كه دارد

می دانی هنرمند فقید! از آن روز که این ترانه را خوانده ای تا امروز من دارم به این مهم می اندیشم که آیا اختیارم را که دارد؟! و احیانا چرا تو باید اینهمه مشقت به خودت بدهی، و کوه به کوه و صحرا به صحرا بروی تا در نهایت بفهمی چه کسی اختیار معشوقت را دارد! بعد احیانا معشوق تو چه جور آدمیست که اختیارش هم دست خودش نیست؟! (چی؟ زن ایرانی؟)

(خودمانیم چه شاعران متعهدی داریم ها! وسط عاشقانه هایشان هم مواد قانون اساسی را فراموش نمی کنند...)

پ. ن: ببینم همه جای دنیا، حرف عاشقانه شون چنین جمله ی با مزه ایه، یا فقط تو ایران اینجوریه؟!

بنده که بعد از خواندنش واقعا پشیمان شدم از گله و شکایتهایم و به این حقیقت رسیدم که چقدر ما در اینجا راحتیم و خودمان خبر نداریم! گفتم آن نظر را در اینجا هم بنویسم بلکه شما هم اگر خدای نکرده مثل من گمراهید به راه راست هدایت شوید! :

اخیرا توفیق اجباری ای نصیب بنده شد و در مسیری، یکی از آلبومهای بسیار زیبای هنرمندی بزرگ -که بعدا فهمیدم خیلی غیورند- از سرزمین هنرپرورمان را شنیدم. یکی از آهنگهای این آلبوم به قدری زیبا و روح نواز بود که حیفم آمد آن را در اینجا برای شما ننویسم و از نکات عمیقش بهره مند نگردانم (این روزها نمی دانم انقدر نکته ها زیاد شده اند یا نکته دانی بنده عود کرده!؟). متن ترانه ی این آهنگ زیبا این طور شروع شد:

که در اینجا بنده به یاد برنامه ای که به نام زیبای "دخترانه" (گویا) مزین شده بود افتادم که این آهنگ تیتراژ این برنامه بود. منتظر بودم ادامه مصراع را با "پسرا..." شروع کند، ولی خیال خامی بود:

دخترا سیب گلابن ، مثل برفن ، مثل آبن

و متوجه شدیم که این "بابا"ی عزیز شعر را در جواب اعتراض دخترش گفته مسلما، و خواسته به دخترش بگوید که دختر و پسر برایش فرقی ندارد. بعد هم اصلا پسران که خب ماهیتشان واضح است نیازی به گفتن "بابا" نیست. ما هم ساده ایم ها...!

آب روشن توی چشمه ست ، توی یک تنگ بلوره

بنده همین طور به معنای "پرده" و "تو کوچه نبودن" و برف "جاده" نبودن و خصوصیت در جاده بودن و "تنگ بلور" و ربط همه ی اینها به سیب گلاب و ربط سیب گلاب به دختر فکر می کردم و همین طور گل از گلم می شکفت و بسیار خوشحال و سرخوش شده بودم از این همه آرایه و استعارات مکنیه و تشبیهات دل انگیز که چطور شاعر توانسته در چند مصرع کوتاه حجب و پرده نشینی و عفت و همه این چیزهای دل انگیز را بچپاند، و ثانیا شعری که قرار بوده مثلا در ستایش و بزرگداشت "دختر" بابا(!) باشد را به این سرعت به شعری پر از پند و نصیحت و اندرز تبدیل کند؛ در همین تفکرات بودم که دیدم شاعر و البته خواننده گرانقدر گزینشگر، تا همین جا هم به دختران رحم نکرده و دوراندیشی بیشتری را هم به کار گرفته و نتوانسته دندان سر جگر بگذارد و فعلا به بخت دختر کاری نداشته باشد... بالاخره نمی شود که کسی دختر باشد و در انتظار نباشد...:

جماعت یکدونه می خوام ، اما سیب بد نمی خوام

این قطعه ی آخرش آنقدر مسحور کننده است که می دانم نیازی به توضیح واضحات ندارد (...)

اگر فرق نداشتن دختر و پسر یعنی این، بنده که از صمیم قلب امیدوارم برای همه ی باباهای دنیا دختر و پسر با هم فرق داشته باشند!

آقای خواننده عزیز! دختران اگر نخواهند کسی برایشان ترانه ای بخواند باید چه کسی را زیارت کنند؟

پ. ن: در جستجوی متن ترانه به پستی رسیدم به غایت حیرت انگیز! گویا این دوست عزیز به نکات عمیق تری پی برده اند!

پ. ن2: ولی خودمانیم کل شعر یک طرف، این مثل دریا بیقراره ، مثل صحرا بی نصیبه هم یک طرف!

بیرون از خانه که می خواهی بروی، هربار که کنار پنجره می روی، سرت را که از در بالکن بیرون می کنی، مهمان که از در خانه تو می آید، برای تفریح که به کوه و دشت و صحرا می روی، اصلا هر صبح که از خواب بلند می شوی،حتی وقتی که خوابی و در خوابهایی که می بینی یک چیز هست که به یاد تو می اندازد پیش از آنکه هر چیزی باشی، زنی، و به طور بالقوه ابزاری جنسی. این را آن چند متر پارچه ای که دور سر و بدنت پیچیده ای به تو می گوید. هر روز و هر روز و هر لحظه در خواب و بیداری، در مواجهه با دیگران در جامعه ات، در مواجهه با مردان آشنا و غریبه ات، در مهمانیها، حتی کمابیش در حضور همیشگی در خانواده ات، اولین چیزی که نباید فراموش کنی این است که زنی و به طور بالقوه ابزاری جنسی. پس باید خودت را بپوشانی. 

انگار کسی روی بازویت پارچه ای رنگی بسته، تا از دیگران جدایت کند و سربسته به آنها بگوید که با انسانی مثل همه انسانها رو به رو نیستند. انگار کسی یکی از دستانت را به بدنت بسته فقط به این دلیل که "ممکن است" با آن دستت کار خلافی مرتکب شوی، یا دیگران از تو بخواهند که کار نادرستی انجام دهی و هر روز و هر لحظه این دست بسته به یادت می اندازد که تو پیش از هر چیز یک دزد یا تبهکار هستی که اگر آن دست باز شود بی اختیار آن نقش "اصلی ات" را ایفا خواهی کرد...

و این انگار اصلا هم ظلم نیست، لابد لطفیست در حق تو که کاربرد "اصلی"ات را به حاشیه می برد و آن "حاشیه"ی انسان بودنت را به متن می آورد... دست و پا گیری آن چند متر پارچه به کنار، انگار این اصلا ناراحت کننده نیست که هر لحظه چیزی زیر گوشت کاربرد اصلی ات را زمزمه می کند...

"در شریعت ما یک گناه بیشتر نیست: آزار دادن. شما دیگران رو آزار نده، هر کاری خواستی بکن. همین حجاب که می بینین. چرا خانمها باید حجابو رعایت کنن؟ چون وقتی رعایتش نمی کنی داری دیگران رو آزار می دی، باعث می شی دیگران ناراحت باشن، دلها رو بیمار می کنی؛ وقتی رعایت نمی کنی اذیت می کنی بقیه رو..."

دیشب روحانی ای (به قول خودش: حاج آقایی) در رادیو مردم را این طور موعظه می کرد.

ببخشید مردم عزیز! نمی دانستیم که وقتی خسته می شویم از این همیشه و همیشه ابزار جنسی دیده شدنمان، و از روی نادانی و اشتباها فقط گمان می کنیم که شمایید که با این جبر غیر انسانی ما را آزار می دهید، و اعتنایی نمی کنیم به کمی این طرف و آن طرف رفتن آن چند متر پارچه، در واقع در حال اذیت و آزار شماییم. خدا از سر تقصیراتمان بگذرد که اینطور ظالمانه شما را آزار می دهیم...

سال گذشته، در تاسوعا (یا عاشورا) برنامه ای از تلویزیون پخش شد که مراسم عزاداری ای بود با حضور سران حکومتی. که خب قطعا از همه آسیب های این عزاداری های گوشه و کنار به دور بوده و لابد بهترین و موجه ترین شکل یک مراسم عزاداری بود.

سخنران از عظمت کاری می گفت که امام حسین در روز عاشورا، در کربلا انجام داد: امام، خانواده و "ناموس"ش را وسط میدان جنگ برد... و همه سخنرانی حول محور این کار امام بود، که کدام انسان بزرگی حاضر می شود "ناموس"ش را با خود وسط میدان جنگ ببرد، که امام بزرگ ما حاضر شد...

...